Transformacja systemu politycznego w Polsce, znacząco wpłynęła na sposób funkcjonowania i finansowania sektora kultury, oddziałując tym samym na kondycję środowisk twórczych, zasady prowadzenia działalności kulturalnej oraz sytuację na rynku pracy osób zainteresowanych pracą w sektorze kultury.
Zmiany, wprowadzone po 1989 r., w strukturze administracyjnej i finansowej państwa oraz w systemie prawnym, określiły obecne zasady działania sektora kultury, ale też skutkowały szeregiem niezbędnych przekształceń i nieuchronnie prowadziły do napięć społecznych i problemów, charakterystycznych dla procesu restrukturyzacji.
Przede wszystkim nastąpiła zmiana systemu funkcjonowania instytucji kultury. Zmniejszeniu uległa liczba instytucji oraz wysokość środków na ich utrzymanie i prowadzenie działań kulturalnych. W tym samym czasie, wraz z rozwojem sektora usług w Polsce, systematycznie wzrastała liczba podmiotów działających w przemysłach kultury, podobnie jak liczba podmiotów działających w trzecim sektorze, tworzonym przez fundacje i stowarzyszenia. Obecnie te dwie grupy obejmują 64,23% ogółu podmiotów działających w tym sektorze. (por. Raporty, Analizy Opinie, Instytut im. Adama Mickiewicza, nr 3, 2005)
Opisane procesy znacząco wpłynęły na system funkcjonowania i zarządzania podmiotami kultury. Dla skutecznej realizacji planów i działań kulturalnych koniecznym stało się uwzględnianie zagadnień związanych z:
Procesy i zmiany zachodzące w Polsce są zbieżne z ewolucją sektora kultury na świecie. Wystarczy wspomnieć o takich zjawiskach jak:
- procesy decentralizacji;
- zagadnienia związane z wielokulturowością;
- kwestie samozatrudnienia w sektorze kultury lub pracy na rzecz fundacji i stowarzyszeń
Ważnym elementem oceny wspomnianych zjawisk jest porównanie polityk kulturalnych państw, prezentowanych m.in. w dokumentach i publikacjach Rady Europy.
Innym źródłem informacji służących do monitorowania sytuacji sektora kultury w Polsce i odnoszenia jej do kondycji sektora kultury w pozostałych krajach Unii Europejskiej mogą być dane statystyczne zbierane, analizowane i udostępnianie przez
Eurostat.
Opracowała Magdalena Kopczyńska
